Normoglikemia, hiperglikemia, hipoglikemia – z punktu widzenia cukrzycy

glukometr normoglikemia hiperglikemia hipoglikemia Tnij kalorie - Żaneta Kimak - Dietetyk Kliniczny Sportowy

NORMOGLIKEMIA 

Stan, w którym stężenie glukozy we krwi mieści się w granicach normy:

  • 70-99 mg/dl – prawidłowa glikemia na czczo (zachowanie 8-14 godzinnej przerwy od czasu ostatniego posiłku). Wynik poniżej świadczy o hipoglikemii, czyli niedocukrzeniu.
  • 120-140 mg/dl – prawidłowy poziom cukru po 2 godzinach od spożytego posiłku. Wynik powyżej 140 mg/dl, ale nie większy niż 200 mg/dl świadczy o hiperglikemii poposiłkowej. Natomiast wartość powyżej 200 mg/dl wskazuje cukrzycę.

Normoglikemia u diabetyka:

  • 70, najkorzystniej <110 mg/dl – na czczo/przed posiłkiem
  • <140 mg/dl po posiłku – w tym przypadku glikemia określana jest po 1-1,5-2 godzinach, gdyż wtedy osiąga najwyższe wartości

Ciekawostka

Czy wiedzieliście, że ludzki organizm jest na tyle inteligentny i wie ile insuliny musi uwolnić trzustka, by zjedzony posiłek został wykorzystany bez ryzyka hiperglikemii?  Poza naszą świadomościa organizm wkłada wiele pracy w to, by utrzymać równowagę biochemiczną oraz by dać nam dobre samopoczucie. Osoby zdrowe nie muszą kontrolować poziomu glukozy we krwi na czczo czy po posiłku. Jednak ludzie zmagający się z cukrzycą są do tego zmuszeni.  Podstawą utrzymania prawidłowego poziomu glikemii jest samokontrola czyli wykonywanie pomiarów glikemii oraz ciśnienia tętniczego, badanie moczu, kontrolowanie masy ciała, prawidłowe odżywianie się czy wdrożenie wysiłku fizycznego.

HIPERGLIKEMIA

Potocznie nazywana przecukrzeniem czy wysokim cukrem. Jest skutkiem niedoboru insuliny w organizmie. Warto zaznaczyć, że w przypadku cukrzycy typu 1 tylko insulina może obniżyć poziom glikemii we krwi. Stan ten może pojawić się między innymi, gdy:

  • Podana została zbyt mała dawka insuliny przed posiłkiem
  • Pominięta została dawka insuliny
  • Podana dawka nie była adekwatna do masy ciała osoby chorej
  • Występuje infekcja – organizm staje się mniej wrażliwy na insulinę
  • Towarzyszą choremu silne emocje – powodują wyrzut hormonów, które odpowiadają za podniesienie poziomu glikemii
  • Zdarzy się podjadać między posiłkami
  • Posiłek był zbyt obfity oraz niezbilansowany

W przypadku cukrzycy typu 2, hiperglikemia zazwyczaj pojawia się jako skutek nieprawidłowej diety, bogatej w węglowodany proste. Kontrola cukru w cukrzycy 2 skupia się na pomiarze glukozy głównie po posiłku. Wysoki cukier może również pojawić się niezależnie od posiłków, np. na czczo. Jest to sygnał, że wdrożone leczenie przestaje być efektywne i należy udać się do diabetologa.

Główne objawy hiperglikemii to:
  • Częste oddawanie moczu oraz zwiększone pragnienie
  • Suchość w ustach
  • Ból głowy, zaburzenia widzenia
  • Problemy  z koncentracją, trudności w nauce
  • Zmiana zachowania np. agresja

HIPOGLIKEMIA

Stan, w którym poziom glukozy we krwi jest niższy niż 70 mg/dl. Jest powikłaniem leczenia cukrzycy i stanowi zagrożenie dla życia, szczególnie u osób leczonych insuliną. Brak interwencji może doprowadzić do drgawek, śpiączki, a następnie śmierci.

Przyczyny:
  • Przedawkowanie insuliny
  • Zbyt szybkie wchłonięcie insuliny
  • Niespożycie posiłku po wstrzyknięciu insuliny
  • Spożycie dużej ilości alkoholu lub innych używek
  • Intensywny wysiłek fizyczny
  • Niedożywienie lub głodzenie się – możliwe u osób niecierpiących na cukrzycę
Objawy lekkie:
  • Silny głód
  • Ból głowy
  • Osłabienie
  • Bladość
  • Zimny pot
  • Problemy z czuciem w nogach
  • Zaburzenia pamięci
  • Nagła zmiana zachowania
  • Przyspieszona akcja serca
  • Podwójne widzenie, szerokie źrenice
Objawy ciężkie:
  • Zaburzenie świadomości
  • Problemy z równowagą
  • Utrata przytomności
  • Drgawki
  • śpiączka

W przypadku hipoglikemii należy działać szybko, gdy niedocukrzenie jest niewielkie choremu podaje się doustnie cukry proste np. słodki napój. Po poprawie można podać cukry złożone np. kanapkę. Gdy mowa o hipoglikemii ciężkiej, należy wezwać pomoc medyczną, ponieważ konieczne jest podanie domięśniowo glukagonu (hormonu produkowanego przez trzustkę). Dlaczego więc glukagon ma tak ogromne znaczenie w uratowaniu życia cukrzyka? Hormon ten jest antagonistą insuliny, to znaczy posiada zdolność podnoszenia poziomu glukozy. Wstrzyknięcie glukagonu powoduje, że wszystkie zapasy glukozy z wątroby są uwalniane. Jest ich na tyle, by chory mógł odzyskać świadomość oraz by poziom glukozy się unormował. Na odbudowanie takich zapasów organizm potrzebuje dużo czasu. Dlatego bardzo ważne jest niedopuszczenie do kolejnych spadków cukru we krwi.

Istnieje reguła 15/15 opracowana według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, która chroni przed nadmiernym spożyciem węglowodanów równocześnie niwelując ryzyko hiperglikemii i dotyczy tylko dorosłych. W przypadku stwierdzenia hipoglikemii należy spożyć 15g glukozy i odczekać 15 min. Jeżeli wartość nadal jest niska, ponownie należy spożyć 15 g glukozy. Czynność powinno się powtarzać, aż do uzyskania bezpiecznego wyniku tj. ok. 100 mg/dl.

“K. Klewaniec-Wypychacz, M. Wypychacz, P. Jarosz-Chobot. Cukrzyca typu 1 rodzinny poradnik cukrzycowy. PZWL, Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019. A.Ziembińska. Cukrzyca na obcasach poradnik cukrzycowy dla kobiet. PZWL, Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019.”