Cukrzyca typu 1 i typu 2 – cechy wspólne i różnice

Cukrzyca typu 1 i typu 2 – cechy wspólne i różnice - tnij kalorie Żaneta Kimak dietetyk sportowy kliniczny

Cukrzyca to grupa metabolicznych chorób, które charakteryzują się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Wiąże się to z nieprawidłowym działaniem lub brakiem właściwej ilości insuliny.

Cukrzyca 2 – najbardziej powszechny typ cukrzycy, charakteryzuje się upośledzeniem wydzielania insuliny przez trzustkę (czynnik genetyczny) oraz opornością na jej działanie (insulinooporność), może rozwinąć się na podłożu genetycznym, jednak częściej jest ona spowodowana nieodpowiednim trybem życia, który prowadzi do otyłości a ta do cukrzycy. Choroba zaczyna się niewinnie, pierwsze objawy mogą być mylone z przemęczeniem, niewyspaniem, można zauważyć zwiększone pragnienie czy suchą skórę. Trzustka zaczyna produkować nadmierne ilości insuliny, tak by utrzymać prawidłowe stężenie glukozy, jednak z czasem produkcja hormonu się zmniejsza i prowadzi do cukrzycy typu 2.

Cukrzyca 1 – choroba o podłożu autoimmunologicznym. W celu ustalenia z jaką cukrzycą mamy do czynienia, wykonuje się badanie peptydu C. Określa on czy trzustka produkuje insulinę. U osób z cukrzycą typu 1 zazwyczaj wynik wskazuje niedobór lub jej brak. Więcej o cukrzycy typu 1 możesz przeczytać w artykule Cukrzyca Typu 1 – jak powstaje, objawy, rola dietetyka.

Cukrzycę rozpoznaje się, gdy:

  • Niezależnie od pory dnia i posiłków przygodna glikemia wynosi powyżej 200 mg/dl i towarzyszą jej objawy cukrzycy
  • Przygodna glikemia wskazuje ponad 200 mg/dl bez objawów choroby, a glikemia na czczo innego dnia wynosi powyżej 126 mg/dl
  • Glikemia na czczo wskazuje wynik wyższy niż 126 mg/dl, dwukrotnie oznaczona
  • Glikemia w 120. minucie wynosi powyżej 126 mg/dl, po obciążeniu glukozą

Objawy wiążą się z długotrwałą hiperglikemią (podwyższonym stężeniem glukozy we krwi):

  • Próbując wydalić jej nadmiar, organizm angażuje nerki, stąd występujący częstomocz oraz wzmożone pragnienie (w wynikach laboratoryjnych glukoza pojawia się w moczu)
  • Nadmiar glukozy, która krąży we krwi nie jest w stanie dostać się do komórki, by dostarczyć energii, skutkuje to uczuciem apatii, zmęczenia, senności i braku energii
  • Nadmiar glukozy również nie jest obojętny przy rozwijaniu się infekcji grzybiczych, gdyż cukier jest poźywką dla grzybów, pojawiają się infekcje intymne u kobiet, grzybica stóp, paznokci
  • Nieplanowane wahania masy ciała, chudnięcie
  • Trudne i długotrwałe gojenie się ran
  • Pojawiają się problemy ze wzrokiem, z potencją u mężczyzn

Powyższe objawy głównie kojarzone są z cukrzycą typu 1.

Podstawową różnicą pomiędzy cukrzycą 1 a cukrzycą typu 2 jest fakt, że na typu 1 nie mamy większego wpływu, nie jest ona uwarunkowana naszym stylem życia, zaś ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 możemy zminimalizować poprzez racjonalne żywienie, włączenie aktywności fizycznej oraz profilaktyczne badanie się. Jak wiadomo, głównym czynnikiem rozwoju choroby jest nadmierna masa ciała.

powikłania związane z cukrzycą 1 typu i 2 typu Żaneta kimak dietetyk kliniczny sportowy tnij kalorie

Powikłania cukrzycy

  • nagłe – bezpośrednio zagrażające życiu
    • gwałtowany spadek cukru
    • kwasica ketonowa – brak insuliny w organizmie = bardzo wysoki poziom cukru – cukrzyca typu 1
  • przewlekłe:
    • mikroangiopatyczne – dotyczą małych naczyń krwionośnych (częściej w cukrzycy typu 1):
      • retinopatia – uszkodzenie naczyń siatkówki oczu
      • nefropatia – prowadzi do niewydolności nerek
      • neuropatia – dysfunkcje nerwów np. czuciowych czy ruchowych
    • makroangiopatyczne – dotyczą dużych naczyń krwionośnych, częściej w cukrzycy typu 2, są najgroźniejsze i zaliczyć można do nich:
      • udar mózgu,
      • zawał mięśnia sercowego,
      • chorobę niedokrwienną serca

Terapia cukrzycy:

– cukrzyca typu 1 – niedobór insuliny, uszkodzenia trzustki -> insulinoterapia

– cukrzyca typu 2 – leczenie najczęściej zaczyna się od zmiany nawyków żywieniowych, włączenia do codzienność aktywnośći fizycznej oraz samokontroli, dopiero później istotna jest farmakoterapia (np. metformina, leki obniżające stężenie glukozy, zwiększające produkcję insuliny, hamujące łaknienie czy wchłanianie węglowodanów); w przypadku, gdy stężenie glukozy nadal odbiega od normy, leki przestają działać i pacjent nie stosuje się do zaleceń – do leczenia wprowadza się insulinę

W terapii cukrzycy bardzo dużą rolę odgrywa samokontrola, w skład której wchodzi wiele czynności:

  • stosowanie się do zaleceń dietetycznych oraz zaleceń diabetologa
  • regularne mierzenie stężenia glukozy we krwi oraz ciśnienia tętniczego
  • regularne wizyty u lekarza, w tym badania kontrolne
  • odpowiednia aktywność fizyczna
  • kontrolowanie masy ciała
  • suplementacja (np. witamina D)
badanie które powinien wykonać każdy diabetyk przy cukrzycy 1 typu i 2 typu

Badania, które powinien wykonywać każdy diabetyk:

  1. Hemoglobina glikowana (HbA1c) – jedno z najważniejszych badań, jest wskaźnikiem średniego stężenia glukozy w ciągu ostatnich trzech miesięcy, największy wpływ na wynik ma ostatni miesiąc. Pozwala określić czy zastosowana terapia przynosi korzyści. Według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego wskaźnik nie powinien przekraczać 6,5%. Badanie u cukrzyków powinno być wykonywane raz w roku
  2. Kreatynina – powstaje w wyniku przemiany materii, służy do oceny pracy nerek, stężenie nie powinno przekraczać 1,3 mg/dl (normy mogą się różnić w zależności od laboratorium); wysokie stężenie glukozy może uszkadzać nerki
  3. Lipidogram – powinno się wykonywać raz do roku, służy do kontrolowania poziomu cholesterolu i jego frakcji; cukrzyca może prowadzić do dyslipidemii a ta do rozwoju miażdżycy i chorób układu krążenia
  4. Hormony tarczycowe (TSH, FT3, FT4) – szczególnie osoby z cukrzycą typu 1 są narażone na rozwój niedoczynności tarczycy
  5. Badanie wzroku
  6. Badanie ciśnienia tętniczego
  7. Kontrola stóp – ze względu na zagrożenie stopą cukrzycową

PODSUMOWANIE

Podstawowe różnice pomiędzy cukrzycą typu 1 a cukrzycą typu 2

  CUKRZYCA TYPU 1     CUKRZYCA TYPU 2
Choroba u podłożu autoimmunologicznym (zostają niszczone komórki beta trzustki) Na jej rozwój największy wpływ ma nieodpowiednia dieta oraz nadmierna masa ciała
Cechuje się niedoborem insuliny Istnieją dwie przyczyny: upośledzenie wydzielania insuliny oraz insulinooporność (zmniejszona zostaje wrażliwość tkanek na hormon trzustkowy)
Objawy są nasilone i nagłe – wynik dużego niedoboru insuliny Objawy choroby są łagodne, choroba często diagnozowana przez przypadek
Do skutecznego leczenia niezbędne jest podawanie insuliny Leczenie rozpoczyna się od zmiany nawyków żywieniowych, wdraża się farmakoterapię, a gdy leki nie pomagają stosuje się insulinę
Chorzy zwykle mają prawidłowa masę ciała U chorych stwierdza się nadwagę oraz otyłość
Diagnozowana najczęściej w okresie dzieciństwa Diagnozowana  częściej u dorosłych
Wyróżnia się wysokimi wahaniami glikemii Wahania stężenia glukozy we krwi są mniejsze

“A.Ziembińska. Cukrzyca na obcasach poradnik cukrzycowy dla kobiet. PZWL, Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019.”