Z jakimi badaniami do dietetyka i dlaczego warto je wykonać?

Z jakimi badaniami do dietetyka? badania dietetyk badania krwii

Badania przed pierwszą wizytą u dietetyka

Profesjonalny dietetyk, powinien ustalać jadłospis na podstawie wyników laboratoryjnych. Pozwala to na indywidualne podejście do Klienta, zwiększa skuteczność dietoterapii oraz może hamować postęp występujących już chorób. W przypadku nieprawidłowych wyników, dietetyk powinien ocenić czy jest konieczna konsultacja z lekarzem pierwszego kontaktu.

Wykonanie podstawowych badań przed pierwszą wizytą pozwoli oszczędzić czas i pieniądze, które byłyby potrzebne na dodatkową wizytę w celu omówienia wyników. Wyniki laboratoryjne pomagają zwiększyć skuteczność diety i zindywidualizować zalecenia dietetyczne.

Badania te można podzielić na 4 grupy:

  • Do pierwszej należą podstawowe  takie jak morfologia krwi czy badanie moczu i pozwalają ocenić ogólny stan zdrowia.
  • Testy na alergie pokarmowe – pozwalają stwierdzić skąd biorą się dolegliwości po spożyciu konkretnych produktów.
  • Trzecia grupa to testy na nietolerancje pokarmowe – badania wykonuje się w przypadku wystąpienia niespecyficznych dolegliwości.
  • Testy nutrigenomiczne – służą do określenia  predyspozycji związanych z metabolizmem białek, węglowodanów i tłuszczów. Diagnostyka genetyczna może zwiększyć skuteczność terapii odchudzającej, gdyż ustalenia są zgodne z genami.

Podstawowe badania do dietetyka

Ogólne badania powinno wykonywać się profilaktycznie raz do roku. Pozwalają wychwycić nieprawidłowości, które mogą ochronić przed rozwojem wielu chorób.  Do podstawowych można zaliczyć:

– pełną morfologię krwi – dostarcza informacji na temat składników krwi

– poziom glukozy we krwi – szczególnie powinny kontrolować osoby z grupy ryzyka zachorowania na cukrzycę i osoby otyłe

– profil lipidowy – ocenia poziom cholesterolu

– OB – marker stanu zapalnego

– TSH – pozwala ocenić czy tarczyca funkcjonuję prawidłowo

– elektrolity (sód, potas, chlorki)  – ocenia równowagę wodno-elektrolitową organizmu

– próby wątrobowe (ALAT, ASPAT) – pozwalają na ocenę funkcji wątroby

– kreatynina i mocznik – oceniają pracę nerek

– witamina D – ze względu na powszechny niedobór warto oznaczyć jej stężenie w organizmie

Udając się do dietetyka taki panel badań wystarczy, by mógł ocenić stan zdrowia. W przypadku, gdy wyniki są nieprawidłowe, zaleci dalszą diagnostykę lub wizytę u wskazanego lekarza.

Testy na alergie pokarmowe

Skierowane oczywiście do osób, u których podejrzewa się alergię pokarmową. Takie osoby odczuwają zwykle silne dolegliwości pokarmowe m.in. biegunka, wymioty, bóle brzucha. Pojawiają się także obrzęk, kichanie, świąd skóry itp. nawet po kilku minutach od spożycia produktu lub potrawy, która zawiera alergeny. Test alergiczny wykonuje się z krwi i składa się z 20 alergenów pokarmowych. Polega na określeniu stężenia alergenowi-swoistych przeciwciał IgE. Wykonuje się go w celu potwierdzenia lub wykluczenia alergii pokarmowej. Może okazać się, że testy nie potwierdzają istnienia alergii mimo występowania objawów. Należy wtedy wykonać badania genetyczne w kierunku nietolerancji pokarmowych.

Testy na nietolerancje pokarmowe

Opierają się na pomiarze przeciwciał IgG, które skierowane są przeciwko alergenom w pokarmach. Dzięki tym testom, można określić, które produkty należy wykluczyć, a które można bez problemu spożywać. Dieta eliminacyjna może umożliwić powrót tolerancji, jednak należy ją stosować 6-12 miesięcy, a po tym okresie wykonać powtórne badanie. Jeżeli testy wyjdą ujemnie, można stopniowo włączać do diety produkty, które zostały wyeliminowane. Pojawienie się podobnych objawów jak przed dietoterapią może oznaczać, że dietę należy stosować nawet do końca życia.

W celu diagnozowania cieliakii wykonuje się:

  • test HLA-DQ2/DQ8
  • przeciwciała klasa IgA oraz IgG

Testy nutrigenomiczne

Coraz częściej stosowane w ramach profilaktyki zdrowotnej. Testy nutrigenomiczne pozwalają uzyskać bardzo cenne informacje na temat organizmu człowieka. Wykorzystując je, dietetyk ma możliwość ułożyć dietę zgodną z DNA. Badania skierowane są dla osób z nieprawidłową masą ciała, miewających uciążliwe z nieznanych przyczyn objawy, przewlekle chorujących oraz wszystkich tych, którzy chcą zadbać o swoje zdrowie.

Testy analizują geny, które odpowiadają za metabolizm najważniejszych składników odżywczych (białek, tłuszczów, węglowodanów), witamin i składników mineralnych. Pozwalają określić predyspozycje do rozwoju chorób dietozależnych oraz wskazać nietolerancje pokarmowe. Wcześniejsze wprowadzenie profilaktyki, może zapobiec rozwojowi niechcianych chorób metabolicznych i związanych z nimi powikłań.

Dodatkowe badania

W przypadku, gdy dokuczają nam objawy, które mogą wskazywać na niedoczynność lub nadczynność tarczycy. Warto wykonać panel badań:
  • TSH
  • FT3
  • FT4
  • anty-TPO
  • anty-TG

Kiedy występują problemy z jelitami:

  • wodorowy test oddechowy – test na wykrycie rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO)
  • CRP
  • zonulina w kale – ocenia czy występuje przesiąkliwość jelitowa
  • badanie kału na obecność bakterii

W diagnostyce niedokrwistości, anemii warto wykonać:

  • żelazo
  • ferrytyna
  • transferyna
  • TIBC
  • witamina B12
  • kwas foliowy

W przypadku podejrzenia insulinooporności:

  • glukoza i insulina na czczo
  • krzywa cukrowa i insulinowa
  • peptyd C
  • hemoglobina glikowana

Gdy występują nieregularne miesiączki:

  • FSH
  • estradiol
  • prolaktyna
  • wolny testosteron
  • LH

Uciążliwy trądzik u dorosłych:

  • progesteron
  • testosteron (wolny i całkowity)
  • prolaktyna

Ważne wskazówki

  • Jeżeli istnieje taka możliwość najlepszym rozwiązaniem będzie wykonanie badania w laboratorium, gdzie pobrany materiał biologiczny jest od razu analizowany. Nie ma więc potrzeby jego transportowania do innego punktu pobrań.
  • Badania powinny być wykonywane na czczo (12-14h) oraz z jak największym ograniczeniem aktywności fizycznej przed samym badaniem. 
  • Warto zaznaczyć, że wyniki hormonalne mogą się różnić w zależności od fazy cyklu miesiączkowego.
  • Powinno się unikać alkoholu na 2-3 dni przed badaniem.
  • 12 godzin przed pobraniem nie powinno się spożywać kawy i herbaty.
  • Udając się na badania trzeba być w pełni zdrowym.
  • Badania powinno wykonywać się w godzinach porannych, między 7.00–9.00.